​Referendum

Toegevoegd op: 25-06-2016
Ja, ik ben we wel even klaar mee. Een grote referendum moeheid heeft me in bedwang. Ja, wat wil je na een nachtje opblijven om de uitslag van het #Brexit referendum te volgen. En de uitslag geeft me een flinke kater: 52% van de Britten wil dat het Verenigd Koninkrijk (UK) vertrekt uit de Europese Unie. Vermoedelijk hebben veel bankiers, politici, ondernemers en inwoners van de UK, 24 uur later, ook een kater. Vierentwintig uur waarin het klokwerk waarin de UK een klein radartje is de wereld duidelijk maakt dat zo´n beslissing niet zonder consequenties is. Schotland organiseert een referendum om uit de UK en in de EU te blijven, Sinn Fein wil dat Noord Ierland zich aansluit bij Ierland, Spanje wil Gibraltar overnemen, grote zakenbanken BNP Paribas en JP Morgan willen London verlaten en het engelse pond devalueert tot een nivo van voor 1983. Van Great Britain tot Little England.
De vraag is of een referendum het juiste middel is om als natie tot een beslissing te komen over complexe vraagstukken. Het UKEU referendum werd beloofd door premier Cameron door onderlinge meningverschillen binnen zijn eigen regeringspartij. In plaats van zelf verantwoording te nemen voor een standpunt liet hij het over aan de bevolking. De #Brexit campagne was fel en vooral gestoeld op het voeden van onzekerheden bij mensen. Gevaarlijke populistische partijen als UKIP namen het voortouw. Er werd een loopje genomen met feiten en louter op emotie gespeeld. En de tabloids namen stelling op basis van de emotie bij hun lezers. Geen onafhankelijke pers die feiten checkt en de politiek controleert maar puur commercieel belang.
Wat kunnen we leren van de referenda in Nederland? Ook in de campagnes over instemming door Nederland met de #EUGrondwet en over de goedkeuring van het Associatie verdrag met #oekraine meer emoties dan feiten. Nee stemmers riepen het hardst. De initiatiefnemers van Oekraine campagne geven louterlijk toe dat het hen niet om Oekraine te doen was. Maar gewoon tegen het politiek establishment is. En na uitslag van de Brexit was de PVV er als de kippen bij om een Nexit referendum voor te stellen. Willen we deze beslissingen in handen leggen van een ja of nee stem?
Ja, ik ben er wel even klaar mee. Ik denk dat het referendum niet het juiste middel is om tot een beslissing te komen over complexe vraagstukken. Daarvoor kiezen we tenminste één maal in de 4 jaar vertegenwoordigers in de gemeenteraad, provinciale staten en Tweede Kamer. Deze volksvertegenwoordigers krijgen het vertrouwen en een mandaat om verstandige besluiten te nemen. Daarvoor benoemen ze een regering of college die wetten of besluiten voorbereiden. Verstandige mensen die hopelijk de (neven)effecten van een besluit kunnen doorgronden. Een regering die zich laat bijstaan door goed opgeleide ambtenaren, zich laat adviseren door een Raad van State, Rekenkamer en Ombudsman en die met burgerparticipatie en inspraak in een vroeg stadium tot gedragen voorstellen komt. Een regering die niet persé voor ja of nee hoeft te kiezen maar een nuance kan aanbrengen. Besluiten die niet op zichzelf staan maar met elkaar verbonden zijn: meer voorzieningen dan ook meer belasting. Volgens mij kan een burger referendum daar niet tegen op. Of zoals de democratie partij bij uitstek, D66, zelf daarover nuanceert: “referenda niet door politici gebruikt mogen worden om te voorkomen dat zij moeten doen waarvoor zij gekozen zijn.”
Ja, referenda, ik ben er wel even klaar mee.
Wout